Een selectie van recente artikelen en rapporten over data-soevereiniteit, soevereine AI en de open, modulaire data stacks die zeggenschap over data mogelijk maken, nieuwste bovenaan, aangevuld met podcasts en video’s (gemarkeerd met “Podcast”). De samenvattingen zijn van mij; de cijfers komen van de genoemde bronnen en zijn niet door mij nagerekend. Abonneer je op de RSS-feed om nieuwe artikelen te volgen.
-
Nederlandse cloudsector eist opheldering over inbeslagname server op verzoek VS
Bron: NOS, 16 oktober 2026. De Dutch Cloud Community uit zorgen over een server in Amsterdam die de politie op verzoek van de VS in beslag nam. Zonder heldere Nederlandse toets, waarschuwt de branche, verliest Nederland het vertrouwen van organisaties die hier hun data onderbrengen.
-
Zes openDesk-leveranciers bundelen krachten in Open Productivity
Bron: FOSS Force, 16 oktober 2026 (Engelstalig). Zes van de acht leveranciers achter openDesk, het open source alternatief voor Microsoft 365 uit Duitsland, richten samen Open Productivity op voor digitale soevereiniteit.
-
Azure wordt duurder in Europa: tot 17 procent erbij
Bron: Computable, 15 oktober 2026. Microsoft verhoogt vanaf 1 februari 2027 de prijzen van geselecteerde Azure-diensten met 8 tot 17 procent, zonder openbare aankondiging. Een voorbeeld van de afhankelijkheid van een enkele cloudleverancier.
-
Podcast Open data infrastructure and AI agents
Bron: The Analytics Engineering Podcast, 15 oktober 2026 (Engelstalig). Over open, composable data-infrastructuur in het tijdperk van AI-agents. Let op: de gasten komen uit leveranciers in dit domein.
-
Kosten van cloudsoevereiniteit: studie rekent op 115 miljard euro
Bron: persbericht CCIA Europe, 13 oktober 2026. Een ECIPE-studie, besteld door CCIA, schat dat de Europese Cloud and AI Development Act tien jaar lang 115 miljard euro kost. Let op: CCIA is een branchevereniging van grote techbedrijven, dus dit is de andere kant van het debat.
-
Europa: wel de lusten, niet altijd de lasten van opensource
Bron: Computable, 8 oktober 2026. Opinie over de vraag of Europa naast het gebruiken van opensource ook bijdraagt en meebestuurt, een voorwaarde voor echte soevereiniteit.
-
AWS en Azure staan voor aanwijzing als gatekeeper vanwege cloud lock-in
Bron: Cloud Computing News, 5 oktober 2026. De Europese Commissie zou AWS en Azure als gatekeeper onder de Digital Markets Act willen aanwijzen. Een besluit wordt in november verwacht, maar er is nog niets definitief. De zorgen gaan onder meer over lock-in.
-
AWS koppelt Europese soevereine cloud los van het wereldwijde netwerk: soevereiniteit of gecontroleerde afhankelijkheid?
Bron: CloudNews, 5 oktober 2026. AWS test of de Europese Sovereign Cloud (Brandenburg) een tijd los van het wereldwijde netwerk kan draaien. Het artikel vraagt zich af of dat soevereiniteit is, of gecontroleerde afhankelijkheid. De datum van de test in het artikel is onduidelijk.
-
VNG: gemeenten moeten afhankelijkheid van grote techleveranciers afbouwen
Bron: Binnenlands Bestuur, 30 september 2026. De VNG wil dat gemeenten hun afhankelijkheid van grote techleveranciers afbouwen, in lijn met het position paper Digitale autonomie.
-
Rapport: soevereine cloud van Amerikaanse hyperscalers is juridisch niet soeverein
Bron: CloudWorks, 9 september 2026. Volgens een rapport van de Nederlandse cloudaanbieder Leafcloud geven soevereine clouds van AWS, Microsoft en Google meer controle over de locatie van data, maar blijft Amerikaanse wetgeving van toepassing. Let op: Leafcloud is zelf een concurrent.
-
Data Sovereignty in Practice
Bron: World Economic Forum, pdf. Hoe landen en organisaties soevereiniteit in de praktijk invullen, met aanbevelingen die verder gaan dan alleen het lokaal opslaan van data.
-
Kabinet kiest voor maximale digitale soevereiniteit
Bron: Computable, 3 juli 2026.
-
Nieuw thema: Digitale soevereiniteit
Bron: Kenniscentrum Data & Maatschappij.
-
Versterken van de technologische soevereiniteit van Europa
Bron: Europese Commissie, 3 juni 2026.
-
VNG positief over EU-maatregelen digitale soevereiniteit
Bron: VNG, 3 juni 2026. De VNG steunt het Tech Sovereignty Package van de Europese Commissie, met onder meer een verplichte soevereiniteitsrisicobeoordeling voor cloud en het principe publiek geld, publieke code. Gemeenten vragen wel om aandacht voor uitvoerbaarheid.
-
Commissie zet in op open en interoperabele digitale systemen voor overheden
Bron: Europese Commissie, 3 juni 2026 (Engelstalig). Onderdeel van het Tech Sovereignty Package: de Commissie wil open source en interoperabiliteit in de publieke sector stimuleren.
-
Gemeente Eindhoven bouwt soevereine cloud op Haven en Kubernetes
Bron: Computable Awards 2026 (inzending van Fundaments, datum geschat op begin juni 2026). Gemeente Eindhoven draait volgens de inzending als eerste een Haven-compliant Kubernetes-platform op een soevereine private cloud in Nederland, zonder hyperscalers. Let op: dit is een zelfpresentatie van de inzender.
-
Podcast Digitale soevereiniteit nu écht tot chefsache verklaard
Bron: De Technoloog (BNR), 14 mei 2026. Met privacydeskundige Brenno de Winter over de afhankelijkheid van Amerikaanse cloud en software, en waarom Nederland achterblijft bij Frankrijk en Duitsland.
-
Data Sovereignty 2026: From Compliance Topic to Prerequisite for…
Bron: BARC. Uit het onderzoek blijkt dat data-soevereiniteit van een compliance-onderwerp verschuift naar een voorwaarde om data- en AI-processen op te schalen. Het gaat steeds meer over controle over de hele stack: governance, beveiliging en architectuur.
-
Data Sovereignty 2026: Reality, Relevance, Roadmap
Bron: BARC, in opdracht van Actian, pdf. De volledige onderzoeksresultaten. Opvallend is het verschil tussen de ambitie en de uitvoering, vooral door ontbrekende technische kennis en middelen.
-
Sovereign AI: Why Owning The Full Stack Is The New Strategic Imperative
Bron: Forbes, 22 april 2026. Opinie over het zelf in handen hebben van de volledige stack.
-
Nederland pleit voor “Sovereign Tech Stack” om Europese digitale autonomie te versterken
Bron: Privacy Web.
-
Podcast Digitale soevereiniteit: hoe afhankelijk zijn we van Big Tech?
Bron: Future Proofcast, 2 april 2026. Over de afhankelijkheid van Amerikaanse technologiebedrijven en waarom overstappen naar Europese alternatieven in de praktijk lastig is.
-
Haven biedt gemeenten cloud zonder keuzevangers
Bron: The SparQle, 17 maart 2026. Haven is een open cloudstandaard van VNG Realisatie en gemeenten (Common Ground): een applicatie die op één Haven-omgeving draait, werkt op alle andere, ongeacht leverancier. Haven en Haven+ worden een vaste bouwsteen van de Generieke Digitale Infrastructuur, tegen vendor lock-in.
-
Gemeenten verankeren open source in inkoopvoorwaarden
Bron: Binnenlands Bestuur, 6 maart 2026. Gemeenten leggen in hun inkoopvoorwaarden vast dat maatwerksoftware in principe open source wordt gedeeld, waardoor hergebruik toeneemt en de afhankelijkheid van één leverancier afneemt.
-
Podcast Cloud soevereiniteit: nuance in een emotionele discussie
Bron: Techzine Talks, 2 februari 2026. Over het debat rond Amerikaanse hyperscalers bij de Nederlandse overheid, wat Europese alternatieven kunnen en waarom volledige soevereiniteit niet realistisch is.
-
Going beyond pilots with composable and sovereign AI
Bron: MIT Technology Review, 19 januari 2026. Over de stap van AI-pilots naar productie met een modulaire en soevereine opzet.
-
Sail, the Last Piece of the Composable Data Stack
Bron: LakeSail. Een technisch blog over een open-source engine als onderdeel van een composable stack. Let op: dit is een leveranciersblog.
-
The Composable Enterprise: Unlocking Agility with Next-Generation Data Architectures
Bron: WNS. Over wendbaarheid en minder vendor lock-in door modulaire data-architecturen.
-
Composable Data Architecture: The 2026 Tipping Point
Bron: Infojini. Uitleg over waarom composable architecturen nu doorbreken. Het genoemde Gartner-cijfer (60% van de ondernemingen in 2026) komt uit een blog van een adviesbureau; controleer het bij Gartner voordat je het overneemt.
-
Composable Data Stacks: snel schakelen in open source
Bron: Info Support, Nederlands. Over een modulaire stack van open-sourcecomponenten waarmee je sneller kunt wisselen zonder vast te zitten aan één leverancier.
-
Podcast Composable Data Stacks: snel schakelen in open source
Bron: Data Discovery Channel (YouTube), 21 mei 2025. Niels Nagle en Ivo Geurtsen spreken met Daniel Kapitan over composable data stacks en snel schakelen met open source.
-
Podcast We bouwen ons eigen cloudbedrijf, in tijden van Trump
Bron: De Technoloog (BNR), 6 maart 2025. Met Bert Hubert over de haalbaarheid van een Europese cloud als alternatief voor Amerikaanse aanbieders.
-
Composable Data Management: An Execution Overview
Bron: VLDB, pdf. Vervolg met een overzicht van de uitvoeringslaag.
-
Podcast Holistic sovereignty: sovereignty, open source and the data stack
Bron: Severalnines, 29 november 2023 (Engelstalig). Gesprek met Frank Karlitschek van Nextcloud over soevereiniteit, open source en de data stack. Ouder, maar nog steeds relevant.
-
The Composable Data Management System Manifesto
Bron: VLDB, pdf. Het wetenschappelijke artikel dat pleit voor opsplitsing van databasesystemen in hergebruikbare componenten.
Blijf op de hoogte
Ontvang elke vrijdag een korte nieuwsbrief met de nieuwste nieuwsitems en blogberichten.
Zelf volgen
Er is geen enkele site die composable data stacks en soevereiniteit samen dekt. Deze bronnen berichten er regelmatig over:
- Computable: Nederlands ICT-nieuws, veel over digitale soevereiniteit en cloud.
- iBestuur: digitalisering en data bij de overheid.
- IT Insights: zakelijke IT, onder andere Europese data-initiatieven.
- Digital Strategy News (Europese Commissie): officieel Europees beleid.
- Data Engineering Weekly: nieuwsbrief over data-engineering en moderne data stacks.
- Tweakers: breed technieknieuws, ook over Europese cloud en regelgeving.
Meer over mijn eigen werk hieraan vind je op de pagina Composable Data Stack (CDS). Op zoek naar conferenties en meetups, zoals FOSDEM? Kijk bij Evenementen.